TRAFİK, KARAYOLU VE

ARAÇLARLA İLGİLİ TANIMLAR

 

Trafik : Yayaların,hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.

Karayolu : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi,köprülü ve alanlardır.

Karayolu yapısı : Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde,yanında altında veya yukarısındaki ada, ayırıcı, oto korkuluk, istinat duvarı ,köprü,tünel,menfez ve bunun gibi yapılardır.

Tek yönlü karayolu : Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

İki yönlü Karayolu : Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

Bölünmüş Karayolu : Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.

Bağlantı Yolu : Bir kavşak yakınında ,karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.

Bisiklet Yolu : Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanımına ayrılan kısmıdır.

Geçiş Yolu (MÜLK) : Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.

Erişme Kontrollü Karayolu : Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yer ve şartlar  dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı,yaya,hayvan ve motorsuz taşıtların giremediği,ancak izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.

Tırmanma şeritli Karayolu : Orta şeridin ilk kullanma hakkının esas olarak çıkış yönünden gelen araçlara ait olduğu,sol şeride geçmenin yasaklandığı ,üç şeritli iki yönlü karayoludur.

Taşıt Yolu (Kaplama ) : Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmıdır.

Yaya yolu ( Yaya kaldırımı) : Karayolunun ,taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında arasın da kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısımdır.

Banket : Yaya yolu ayrılmamış karayolunda ,taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların,olağan dışı hallerde araçların kullanabildiği kısımdır.

Platform : Karayolunun, taşıt yolu ,yaya yolu ve banketinden oluşan kısmıdır.

Anayol : Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken veya bu yola girerken ,ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.

Tali Yol : Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan karayoludur.

Kavşak : İki veya daha fazla karayolunun, kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.

Tehlikeli Eğim : Araçların emniyetle seyrine devamı için vites küçültmeyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimidir.

Yaya Geçidi : Taşıt yolunda, yayaların  güvenle geçebilmelerini sağlamak üzere,trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.

Okul Geçidi : Genel olarak okul öncesi ,ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde  özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.

Alt Geçit : Karayolunun , diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan  yapıdır.

Üst Geçit : Karayolunun ,diğer bir karayolunu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.

Demir yolu Geçidi (Hemzemin Geçidi) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.

Ada : Yayaların geçme ve durmalarına,taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan ,araçların bulunmayacağı,koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alanlardır.

Ayırıcı (Refüj) : Taşıt yollarını  veya yol bölümlerini birbirinden ayıran ,bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı,trafik tertibatı veya gereçtir.

Şerit : Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için ,taşıt yolunun ayrılmış bir bölümü veya boyuna işaretlemelerle ayrılmamış olsa bile motorlu araç dizisinin hareketine yeterli genişlikte olmak şartıyla taşıt yolunun  bölünebileceği boyuna dilimlerden herhangi biridir.

Park Yeri (OTOPARK) : Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alanlardır.

Karayolu üzeri park yeri : Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.

Karayolu dışı park yeri : Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan  park yeridir.

Terminal : İnsan veya eşya taşımalarında ,araçların indirme,bindirme, yükleme ,boşlatma aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme,haberleşme,şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.İnsan taşınan yerler “yolcu terminali” eşya taşınan yerler “eşya terminali” denir.

Durak : Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri bindirmek,indirmek gayesi ile duraklamaları için,işaretlerle belirlenmiş yerdir.

Muayene  İstasyonu : Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personel bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.

Garaj : Araçların genellikle uzun süre durmaları için kullanılan,bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.

Araç : Karayollarında kullanılabilen motorlu,motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.

Taşıt : Karayolunda insan,hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır.Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere “motorlu taşıt” insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere “motorsuz taşıt” denir.

Sürücü : Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.

Şoför : Karayolunda, ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.

Otomobil : Yapısı itibariyle ,sürücüsü dahil en çok 8 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş olan motorlu araçtır.Bunlardan taksimetre veya tarife ile yolcu taşıyanlara “taksi otomobili” adam başı ücretle yolcu taşıyanlara “dolmuş otomobili” denir.

Minibüs: Yapısı itibariyle sürücüsü dahil 9 ile 15 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Otobüs : Yapısı itibariye sürücüsü dahil en az 16 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş olan araçtır. Troleybüslerde bu sınıfa dahildir.

Kamyonet : izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Kamyon : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 ton dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Çekici : Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıttır.

Arazi Taşıtı : Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu araçtır.

Motosiklet : 2 veya 3 tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu araçlardır.Bunlardan karoseri yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan 3 tekerlekli motosikletlere  Triportör denir.

Motorlu Bisiklet : Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen , içten patlamalı

veya elektrik motoru ile donatılmış ve imal hızı saatte 45 km/s den az olan bisiklettir.

Bisiklet : En çok 3 tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz araçtır.

Lastik tekerlekli traktör : Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen,ancak ticari amaçlı taşımada kullanılmayan tarım aracıdır.

İş Makinesi : Paletli veya madeni tekerlekli yol inşaat makineleri ile benzeri tarım ,sanayi, bayındırlık , milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan ve karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılmayan araçlardır.

 Tramvay : Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında kullanılan ,karayolunda tekerlekleri  raylar üzerinde hareket eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.

Özel amaçlı taşıt : Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan itfaiye ,cankurtaran,cenaze, radyo,sinema , televizyon ,kütüphane araştırma araçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek,taşımak ,kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.

Okul  Taşıtı : Genel olarak okul öncesi ,ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin taşınmalarında kullanılan araçtır.

Kamu Hizmeti Taşıtı : Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan araçtır.

Personel servis aracı : Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.

Umum servis aracı : Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.

Römork : Motorlu araçla çekilen insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan motorsuz araçtır.

Hafif Römork : Azami yüklü ağırlığı 750 kg.ı geçmeyen römork veya yarı römorktur.

Taşıt katarı : Karayolunda bir birim halinde seyretmek üzere birbirine bağlanmış en çok 2 römorktan  oluşan araçtır.

Taşıma Sınırı (kapasite) : Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük veya yolcu ve hizmetli sayısıdır.

Gabari : Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk,genişlik ve yüksekliklerini belirleyen  ölçülerdir.

Azami ağırlık : Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığıdır.

Yüksüz Ağırlık : Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu bir aracın taşınması zorunlu olan alet, edavat ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.

Yüklü Ağırlık : Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü,hizmetli  yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.

Dingil Ağırlığı  :  Araçların karayolu yapılarından  güvenle  

Azami Dingil Ağırlığı : Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.

Durma: Kırmızı ışık, yetkililerin dur işareti ,yol kapanması gibi her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın durdurulmasıdır.

Duraklama : Trafik zorunlulukları dışında araçların,insan indirmek ,bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır. Bekleme amacıyla yapılan duraklamanın süresi 5 dk. Dan fazla olmamalıdır.

Park etme : Araçların durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.

Trafik Kazası : Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm,yaralanma veya zararla sonuçlanmış olaydır.

Trafikten Men : Trafik zabıtası veya yetkililerce kanunda belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır.

Mülk : Devlete,kamuya,gerçek ya da tüzel kişiye ait olan taşınmaz mallardır.

Geçiş Hakkı :  Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre ,yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.

Geçiş Üstünlüğü : Görev sırasında ,belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı olmamalarıdır.

Yaya :  Araçlarda bulunmayan ,karayolunda hareketsiz veya hareket halinde bulunan insandır.

Trafik İşaretleri : Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları,ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.